10.04.2026
Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը ուրախությամբ հայտնում է, որ Web of Science գիտատեղեկատվական շտեմարանի կողմից ինդեքսավորված միջազգային հեղինակավոր Routledge հրատարակչության կողմից տպագրվել է Those Who Stayed, 1922: Political Transitions and Minority Strategies of Endurance in the Eastern Mediterranean (eds. Angelos D̲alachanēs & Alexis Rappas) հատորը, որտեղ տեղ է գտել ՀՑԹԻ-ի գիտաշխատող դոկտոր Արման Խաչատրյանի հեղինակած գլուխը` Entrenchment of the Armenian Genocide Memorialisation by the Patriarchate of Jerusalem as Diasporic Identity Politics վերնագրով։
Հոդվածում առաջին անգամ հեղինակը անդրադառնում է Հայոց ցեղասպանության ոգեկոչման և հիշողության քաղաքականությանը Բրիտանական Պաղեստինում, որում առանցքային դերակատարություն ուներ Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքությունը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանությունից հետո, երբ Օսմանյան իշխանությունները համակարգված կերպով ոչնչացրեցին իրենց հայ բնակչությանը, ցեղասպանությունը վերապրած մեծաթիվ հայեր ապաստան գտան Պաղեստինում։
Պաղեստինում բրիտանական մանդատի իշխանությունների ձևավորումից հետո Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքությունը ներգրավվեց Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նահատակված հայ բնակչության, ինչպես նաև պատերազմում նահատակված զինվորների հիշատակը հավերժացնելու և ոգեկոչման պրակտիկաների ձևավորման գործընթացներում։ Հոդվածում առաջ է քաշվում այն թեզը, որ Հայոց ցեղասպանության զոհերի և նահատակված զինվորների ոգեկոչման գործընթացը հանդիսանում էր նաև սփյուռքյան ինքնության քաղաքականության մաս, որը ոչ միայն հարգանքի տուրք էր նահատակներին և անցյալի զոհողություններին, այլև ամրապնդում էր հավաքական հիշողությունը՝ նպաստելով Պաղեստինում հայկական համայնքի դիմակայունությանը և, որպես փոքրամասնություն, վերջինիս տեսանելիության բարձրացմանը էթնոքաղաքական և սոցիալ-մշակութային այնպիսի բարդ աշխարհագրական տարածքում, ինչպիսին Երուսաղեմն էր։ Միևնույն ժամանակ պատրիարքությունը նպատակաուղղված փորձում էր հետցեղասպանական հայկական համայնքի զոհի բարդույթավորված ընկալումները վերափոխել դիմակայության և տոկունության գաղափարների՝ օգտագործելով խորհրդանշական հերոսական հաղթանակները։
Ամբողջական տեքստը հասանելի է այստեղ՝
https://www.academia.edu/165635636/Entrenchment_of_the_Armenian_Genocide_Memorialisation_by_the_Patriarchate_of_Jerusalem_as_Diasporic_Identity_Politics:
